مير محمد اكبر بن محمد شاه ارزانى

1228

طب اكبرى ( فارسى )

[ 1622 ] فصل [ هفتم ] : در تعظيم الرأس بزرگ شدن سر دو نوع است : يكى ، آنكه رطوبات و رياح غليظ زير كاسهء سر جمع شود و شؤون يعنى دروز سر كه عبارت است از ملتقى قبائل الراس منفسخ و گسسته گردد و بالضّرور در بعضى اجزاى سر بزرگى پديد آيد . علاج : آنجا كه عظم درو پيدا گشته چيزى كه محلّل و ملطّف رطوبات و رياح بود ضماد نمايند ؛ چون حب الرشاد به آب لت كرده و زردچوبه به روغن بادام تلخ يار [ يعنى مخلوط ] نموده و بايد كه صبر و كندش و زعفران و مرزنگوش در بينى بچكانند . دوم ، آنكه ميان پوست سر و صفاق كه بالاى قحف است يا ميان صفاق و قحف رطوبتى گرد آيد و بدان سبب آنجا متورم نمايد و ملمس نرم بود و بىدرد باشد و هم‌رنگ بدن نمايد ؛ لان ذلك الرّطوبة غير منصبغ . علاج : پوست انار و جوز سرو به سركه ضماد سازند و اگر بدين منتفع نشود ، پوست را بشكافند از آنجا كه مائيت را به دفعات برون آرند و بعد [ از ] استخراج مائيت بتمامه ، جراحت را به مراهم مندمل نمايند . فايده : اگر مائيت بالاى صفاق بود ، شكاف خفيف كنند و اگر زير صفاق باشد ، شكاف عميق زنند تا صفاق شكافته شود . و هر چون‌كه باشد ، اگر مائيت اندك بود ، يك شق عريض كافى است و اگر بسيار بود ، دو شق متقاطع و اگر بسيارتر بود ، سه شق متقاطع .